Historia Biblioteki

W wieku XIX publiczne czytanie było sposobem walki z zaborcą pruskim. Książka stała się narzędziem, które w tej walce miało pomóc. Była jedyną ostoją oświaty i kultury zarówno w Wielkopolsce jak na Pomorzu. W 1880 roku w Poznaniu utworzone zostało Towarzystwo Czytelni Ludowych (TCL), które zaczęło zajmować się tworzeniem nowych bibliotek oraz rozprowadzaniem polskich książek na terenie zaboru.

Do Tczewa idea TCL dotarła w roku 1912 za pośrednictwem księdza Antoniego Ludwiczaka. Dzięki tej inicjatywie do końca 1912 roku w powicie tczewskim utworzono 9 placówek bibliotecznych. Dość szybki rozwój zahamowany został przez nadciągającą wojnę i na nowo odżył dopiero po powrocie Pomorza do Macierzy. Od 1921 roku praca towarzystwa stała się jawna i rozwijała się coraz prężniej. W 1922 odbyło się jedno z ważniejszych zebrań TCL na którym powołany został Miejski Komitet Oświatowy TCL. Sprecyzowano zakres zadań, oraz zasady tworzenia bibliotek i czytelni publicznych. Na pierwszą siedzibę biblioteki przeznaczono pomieszczenie w budynku poczty. W 1923 utworzono wypożyczalnię przeźroczy dla szkół i placówek oświatowych. W roku 1927 biblioteka otrzymała nową siedzibę przy ul. Kościuszki 14. Placówka była czynna codziennie (oprócz niedziel i świąt) od godziny 16 do 19. Jej praca nie ograniczała się jedynie do zaopatrywania czytelników w ciekawe pozycje książkowe. Na jej terenie odbywały się spotkania z autorami (min. A. Fiedler, G. Morcinek), a także systematyczne prelekcje wygłaszane przez miejscowych działaczy oświatowych ( Józef Żmijewski, Karol Lisiecki). W latach 1932 - 1939 odbywały się tu także spotkania z wykładowcami Uniwersytetu Poznańskiego, które były wynikiem nawiązania stałej współpracy z tą uczelnią. Był to okres w którym rósł księgozbiór, ale jednocześnie malała liczba czytelników. Spowodowane było to rozwojem tzw. bibliotek zakładowych.

Kolejnym, dużo poważniejszym ciosem stał się wybuch drugiej wojny światowej. Wojska hitlerowskie zniszczyły większość tczewskich zbiorów. Część z nich udało się jednak uratować dzięki pomocy mieszkańców, którzy ryzykując własnym życiem ukrywali książki.

15 grudnia 1945 roku Zarząd Miejski rozpoczął prace nad powołaniem biblioteki publicznej. 12 marca 1946 ( w rocznicę wyzwolenia miasta spod okupacji niemieckiej) nastąpiło otwarcie Biblioteki Miejskiej, której pierwszym kierownikiem została pani Bronisława Borońska. Na przestrzeni 60-lecia biblioteki tczewskiej zarządzało 9 dyrektorów (kierowników). Najdłużej funkcję tę pełniła pani Halina Czarnecka.

Kierownicy - dyrektorzy

Bronisława Borońska15.12.1945 - 31.01.1954
Halina Czarnecka01.02.1954 - 31.12.1969
Ewa Bieńkowska01.01.1970 - 28.02.1972
Krystyna Barczykowska01.03.1972 - 31.07.1972
Jerzy Książe01.08.1972 - 31.12.1978
Krystyna Barczykowska01.01.1979 - 30.09.1979
Grażyna Szczepańska01.10.1979 - 30.04.1981
Roman Landowski01.05.1981 - 30.09.1985
Grażyna Żeśko01.10.1985 - 18.09.1996
Urszula WierychoOd 25.09.1996 - 30.04.2015
Krzysztof KordaOd 01.05.2015

Na ówczesny księgozbiór złożyły się dary osób prywatnych, a także książki dawnego TCL. Zaczął się nowy okres dla książnicy tczewskiej.

Pierwsza siedziba biblioteki mieściła się przy ulicy Kościuszki 18. W kolejnych latach powstawały filie mające za zadanie zadbać o potrzeby czytelników mieszkających w innych częściach miasta. I tak kolejno powstawały: 1951 Filia nr 1 przy ul. Sobieskiego 32 (Nowe Miasto), w 1961 filię przeniesiono na ul. Wyzwolenia 1; 1952 Filia nr 2 przy ul. Czyżykowskiej 100; w tym samym roku oddano także do użytku Oddział dziecięcy przy ul. Kościuszki 21 ; w 1955 placówkę macierzystą przeniesiono na ul. Jarosława Dąbrowskiego 22; w 1956 na Osiedlu Staszica utworzono Filię nr 3, a w 1957 powstał Filia nr 4 przy ul. Nowotki 4. W 16 rocznicę wyzwolenia Tczewa przeniesiono Filię nr 1 na ul. Wyzwolenia 1, tam też utworzono pierwszą czytelnię. W 1966 nowym kierownikiem placówki zostaje pani Maria Koss, która zapoczątkuje pracę miejskiej służby informacyjno - bibliograficznej, oraz formom udostępnień międzybibliotecznych. W tym samym roku powstaje Filia nr 6, jednak ze względu na złe warunki (pomieszczenie było ciasne i ciemne) zostaje ona po trzech latach zlikwidowana. Tymczasem Filia nr 2 zostaje przeniesiona do nowego budynku przy ul. Konarskiego 15. W 1968 rozpoczęto prace adaptacyjne obiektów przy ul. Kościuszki 1, gdzie po roku przeniesiono czytelnię z Filii nr 1.

W roku 1970 nastąpiły kolejne zmiany organizacyjno- administracyjne. Powstała Powiatowa i Miejska Biblioteka Publiczna, w związku z czym wzrosły obowiązki związane z nadzorem placówek znajdujących się poza obrębem miasta Tczewa. Trzy lata później wydano statut przekształcający posadę kierowniczą na stanowisko dyrektora. W tym samym czasie utworzono także trzy nowe miejsca zatrudnienia: bibliografa - informatora, bibliotekarza zbiorów specjalnych, oraz instruktora oświatowego. Nastąpiła też widoczna poprawa w wyposażeniu w sprzęt audiowizualny oraz meble biblioteczne, a w1975 miasto wzbogaciło się o kolejną czytelnię, znajdującą się przy Alejach Zwycięstwa 8 ( nadano jej nr 9).

W związku z nowym podziałem administracyjnym państwa (zlikwidowano powiaty) po raz kolejny zmieniono zakres i zadania biblioteki. Jedyną instytucją bibliotekarstwa publicznego stała się Wojewódzka Biblioteka Publiczna w Gdańsku w której strukturze powołano trzy oddziały: w Tczewie, Kościerzynie i Wejherowie. Rozpoczął się czarny okres dla tczewskiej biblioteki. Zaczęły się piętrzyć problemy i obowiązki związane ze zmianą struktury pracy placówki.

Zlikwidowano Filię na Osiedlu Staszica. Wiązano nadzieje z przejęciem budynku starego Sądu Rejonowego przy ul. J. Dąbrowskiego. Nadzieje te okazały się płonne, a żmudny proces adaptacyjny pozwolił na przeprowadzkę dopiero 10 lat później. Gromadzące się zbiory zalegały w pomieszczeniach służących do wygłaszania prelekcji, uniemożliwiając niemal całkowicie jakąkolwiek działalność oświatową. Tymczasem 1977 likwidacji uległa Filia nr 4 przy ul. Nowotki.

11 września 1978 przyniósł decyzję Wojewody Gdańskiego o samodzielności bibliotek w Tczewie. Decyzja ta weszła w życie 01.01.1979 roku. Tego samego dnia książnica tczewska otrzymuje własny statut nadany przez Prezydenta Miasta Tczewa, przyjmując nazwę Miejskiej Biblioteki Publicznej w Tczewie, otrzymując równocześnie imię Aleksandra Skulteta. Był to początek walki z chaosem powstałym w ciągu ostatnich 10 lat. Należało przywrócić już sprawdzony system administracyjny, który usprawniłby pracę placówki. Powrócono do struktury macierzysto - filialnej.

Około roku 1980 utworzono kolejną filię mieszczącą się przy ul. Wyzwolenia 1 ( lokal po dawnej Filii nr 9) dając jej nr 9, po nieistniejącej już czytelni czasopism.

W 1981 powołany zostaje kolejny dyrektor: Roman Landowski. W tym samym czasie wprowadzone zostają nowe formy pracy. Utworzony zostaje punkt biblioteczny książek mówionych dla niewidomych.

W 1981 roku biblioteka posiadała 4000 płyt gramofonowych, ponad 1000 jednostek nagrań taśmowych i prawie 1200 kompletów przeźroczy i slajdów. Skatalogowano ponad 160 tytułów czasopism, a stan księgozbioru dochodził do 100 tyś. woluminów. Liczba użytkowników ciągle rosła. Wprowadzono wyróżnienia dla najlepszych czytelników w postaci dyplomów, a młodych uhonorowano odznakami „Młody przyjaciel Biblioteki Miejskiej w Tczewie". W 1983 doszło do połączenia Filii nr 2 i nr 7( obie mieściły się w jednym budynku), a od 01.04. 1983 Filia ta pełniła rolę biblioteki pełnoprofilowanej prowadząc odtąd wypożyczalnię z własną czytelnią.

W tym samym roku rozpoczęły się prace nad stworzeniem Filii nr 3, która mieścić się miała na Suchostrzygach, jednak oficjalne otwarcie Filii nastąpiło dopiero w 1987, ponieważ oczekiwano na przyznanie pomieszczenia. Tymczasem w innej dzielnicy miasta, dzięki inicjatywie mieszkańców Osiedla Staszica przy ul. Pionierów 4 stworzono małą wypożyczalnię z kącikiem czytelniczym, która później przeistoczyła się w Filię nr 4. W latach 1984 - 1985 pojawił się problem dotyczący kadry. Wielu wykwalifikowanych pracowników odeszło na emeryturę a nowa kadra musiała uzupełnić kwalifikacje zawodowe, co wpłynęło na spowolnienie pracy placówki bibliotecznej. Nastąpiła też kolejna zmiana na stanowisku dyrektora. Roman Landowski został kierownikiem Kociewskiego Kantoru Edytorskiego. Nowym dyrektorem MBP została pani Grażyna Żeśko (01. 09.1985) i to właśnie jej zespołowi przypadło w udziale urządzenie pomieszczenia przy ul. J. Dąbrowskiego 6, które nareszcie zostało wyremontowane i oddane Bibliotece do użytku. W 1992 przeniesiona została Filia nr 1 na ul. Niepodległości, by w 1998 powrócić na ul. Wyzwolenia 1, ale do innej części budynku.

W 1993 otwarto Filię nr 7, mieszczącą się przy ul. Broniewskiego 7 na Osiedlu im. Wincentego Witosa.

Rok 2000 przyniósł kolejne zmiany. Tym razem w czytelni na dobre zagościł internet ułatwiając mieszkańcom Tczewa kontakt z wirtualną rzeczywistością. W 2002 przeniesiono Filię nr 4 do nowego pomieszczenia przy ul. Pionierów 7. W tym samym roku przeprowadzono remont biblioteki przy ul. Kościuszki umożliwiając czytelnikom łatwiejszy dostęp do książek. W 2003 w Filii przy ul. Wyzwolenia 1 otworzono Punkt Informacji Europejskiej. Rozpoczęto też remonty kolejnych obiektów bibliotecznych.

Dziś Miejska Biblioteka Publiczna to nie tylko sieć wypożyczalni i czytelni. To także nowopowstałe jednostki organizacyjne biblioteki takie jak Sekcja Oświatowa i Zbiorów specjalnych wraz z Czytelnią Muzyczną, Sala Oświatowa, która przeznaczona jest do różnych form spotkań czytelnianych (w ciągu ostatnich lat były to min. spotkania z A. Sapkowskim, J. Wiśniewskim), sesji popularno naukowych, konferencji, promocji książek. Do dyspozycji czytelnika jest także Sekcja Historii Miasta, gdzie dostępne są materiały dotyczące historii Tczewa oraz regionu kociewskiego. Obecnie placówka może się pochwalić około 194.325 woluminów i 12.312 jednostkami inwentarzowymi zbiorów specjalnych (płyty kompaktowe i analogowe, kasety magnetofonowe, przeźrocza i zbiory ilustracyjne), w tym 10.188 muzycznych.

Dziś już nikt nie musi walczyć z prześladowaniem języka polskiego. Nośnikami kultury są nie tylko książki, ale także radio, telewizja i internet, które niewątpliwie przyciągają odbiorców. Na szczęście nie ma to wpływu na liczbę użytkowników Miejskiej Biblioteki Publicznej w Tczewie, która wiąż rośnie.

Narodowy Program Rozwoju Czytelnictwa
Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego

Projekt Z książką na start

Logo GPEC
Program Academica
Logo Gamma

Kolejne numery wydań Kociewskiego Magazyny Regionalnego (66 - 67), które nie są już dostępne w sprzedaży, można teraz przeglądać on-line!

Czerwiec 2017
P W Ś C Pt S N
29 30 31 1 2 3 4
5 6 7 8 9 10 11
12 13 14 15 16 17 18
19 20 21 22 23 24 25
26 27 28 29 30 1 2
Brak wydarzeń
Biuletyn Informacji Publicznej